CİLDİNİZDEKİ SİNSİ DÜŞMAN: MELANOM

Yaz güneşinin sıcaklığını hem ruhumuzda hem de bedenimizde hissetmeye hazırlandığımız şu günlerde, mesleğimizin en sevdiğim yanı olan farkındalık yaratabilme, halkımızı bilinçlendirme ve insanların hayatına dokunabilme misyonumuz gereği pek de sevimli bir konu olmasa da hayati öneme haiz bir cilt kanseri türü olan melanomdan bahsetmek istiyorum.


Melanom nedir?


Kanser, tüm diğer organlarımızdaki gibi, cildimizde de ortaya çıkabilmektedir. Cilt kanserlerinin pek çok çeşidi bulunur. Melanom bunlardan biri ve belki de en tehlikelisidir. Her 100 cilt kanseri vakasından yalnızca bir tanesi melanom olarak kayıtlara geçse de cilt kanseri kaynaklı ölümlerin %70’inden tek başına melanom sorumludur.


Melanoma ne sebep olur?


Ultraviyole (UV) ışınlar, melanoma neden olan temel faktördür. Bu nedenle, çocukluk çağından itibaren bireyler, bu ışınların hasarından korunmalıdır. Özellikle beyaz tenli, cildinde çok sayıda ben ve leke bulunan bireylerde bu kanserin oluşma riski daha fazladır. Küresel ısınma, ozon tabakasının tahribi gibi sebeplerle güneşin zararlı ışınlarının dünyaya ulaşma oranı arttıkça maalesef bu hastalığa yakalanma sıklığı da günden güne artmaktadır.


Ne zaman şüphelenmeliyiz?


Melanom, bazen iyi huylu benler ile zor ayırt edilebilse de onun bazı özellikleri genelde kendini ele verir. Şekil-1’de gösterildiği gibi, asimetrik şekilde, düzensiz sınırlı, içinde birden çok renk barındıran, çapı 6 milimetreden büyük olan ve zaman içinde değişim gösteren benler melanom riski taşımaktadır. Bu beş özellik, melanoma tanısının ABCDE’si olarak tanımlanır. Bunların yanında bazı vakalarda kaşıntı ve kanama da görülebilir.



Hangi aşamada hangi tedavi gerekir?


Göz ardı edilen, rengi koyulaşmış, büyümüş ve şekil değiştirmiş bir ben, eğer melanom ise, cildin alt katmanlarına doğru ilerleyerek, kan ve lenf sistemine karışıp, diğer organlarda metastaz yapabilir. Bu nedenle, melanom tespitinde zamanlama hayati öneme haizdir. Benin tespit edilmesinin ardından geçen bekleme süresi arttıkça risk de büyümektedir.


Dermatolog tarafından riskli bulunup çıkarılan bir benin melanom olarak belirlenmesi halinde, hastalığın hangi kademede olduğuna dair en önemli gösterge Breslow kalınlığıdır. Bu kalınlık arttıkça, metastaz riski de artar. Bunun yanında ülserleşme ve tümörün yayılım hızı (mitotik aktivite) da hastalığın seviyesinin belirlenmesinde önemlidir.


Melanom, ilk etapta cildimizin en üst katmanı olan epidermiste (ölü deri) yayılır. Bu aşamada tespit edilip çıkarılan bir melanom vakasında, tedavi de bu kadarla biter. Ancak melanomun derinin daha alt katmanlarına yayılması halinde (bkz. Şekil-2) sırasıyla ikinci bir cerrahi müdahale ve lenf bezlerinin kontrolü gerekebilir. Hastalığın daha da ilerleyerek farklı doku ve organlara metastaz yapması halinde ise radyoterapi ve kemoterapi gibi diğer kanser türlerinde de uygulanan ileri seviye tedavi metotlarını uygulamak gerekir.



Melanom, genelde birkaç ay ila yıl arasında gelişim gösterir. Bu süre zarfında hastalığı erken tespit etmek çok önemlidir. Zira erken aşamada tespit edilen melanom vakalarında hayatta kalma şansı doğru cerrahi müdahaleler ile %100 civarındayken, ilerlemiş vakalarda bu oran %10’a kadar düşmektedir.


Nasıl korunabiliriz?


1. UVA ve UVB korumalı güneş kremlerini yaz ve kış kullanarak cilt bariyeri kuvvetlendirilmelidir.


2. Yazın, bulunulan bölgenin durumuna göre saat 11:00-17:00 arası mümkün olduğunca güneşe çıkılmamalıdır.


3. Güneş gözlüğü ve şapka gibi cildin güneşle temasını fiziksel olarak engelleyen giysi ve aksesuarlar kullanılmalıdır.


4. Ciltte aniden çıkıp gelişen ya da uzun süredir varlığı bilinmekle beraber son zamanlarda renk ve şekil değiştiren bir ben veya cilt lekesi görüldüğünde, derhal bir dermatoloğa gidilmelidir.


Hepinize sağlıklı ve mutlu günler diliyorum.


Ecz. Dilek Güner

Yeni Dilek Eczanesi


KAYNAKLAR


[1] Skincancer.org. (2018). The Skin Cancer Foundation - SkinCancer.org. [online] Available at: https://www.skincancer.org [Accessed 19 Feb.2018].


[2] Cancer Research UK. (2018). Cancer Research UK. [online] Available at: http://www.cancerresearchuk.org/ [Accessed 19 Feb. 2018].


[3] Pinterest. (2018). Protect yourself from skin cancer. [online] Available at: https://www.pinterest.ie/pin/541487555177088830/ [Accessed 19 Feb. 2018].