Human Papilloma Virus (HPV), dünya genelinde en yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biri olmasına rağmen, hâlâ yeterince konuşulmayan ve çoğu zaman geç fark edilen önemli bir halk sağlığı sorunudur. HPV ile temas eden bireylerin büyük bir kısmı enfeksiyonu belirti vermeden geçirirken, virüs bazı durumlarda genital siğiller, serviks kanseri, anal, orofaringeal ve penil kanserler gibi ciddi klinik tablolara zemin hazırlayabilmektedir.
Bu noktada biz eczacılar, HPV ile mücadelede yalnızca ürün temin eden değil; bilgi veren, doğru yönlendiren ve farkındalık yaratan kilit sağlık profesyonelleriyiz.
HPV Nedir? HPV, 200’den fazla tipi bulunan, cildi ve mukozaları tutabilen bir DNA virüsüdür. Klinik açıdan iki ana grupta değerlendirilir:
Düşük riskli HPV tipleri Genellikle genital siğillere yol açar (en sık HPV 6 ve 11).
Yüksek riskli HPV tipleri Uzun süreli enfeksiyon durumunda kansere zemin hazırlayabilir (özellikle HPV 16 ve 18). HPV enfeksiyonu, cinsel olarak aktif bireylerin büyük bir kısmında yaşamlarının bir döneminde görülür. Bu nedenle HPV, “istisnai” değil, aslında son derece yaygın bir enfeksiyondur.
HPV Nasıl Bulaşır?
HPV’nin bulaşı toplumda sanılandan daha kolay ve daha sessizdir: Vajinal, anal ve oral cinsel temas Tam penetrasyon olmadan cilt-cilt teması Prezervatif kullanımı riski azaltır ancak tam koruma sağlamaz Nadiren doğum sırasında anneden bebeğe geçiş bildirilmektedir. Bu nedenle HPV, yalnızca “riskli ilişki” ile sınırlı bir enfeksiyon olarak değerlendirilmemelidir.
HPV Neden “Sessiz” Bir Tehdit? Enfeksiyonların %70–90’ı bağışıklık sistemi tarafından 1–2 yıl içinde temizlenir. Ancak bazı yüksek riskli tipler kalıcı olabilir. Kalıcı enfeksiyonlar yıllar içinde prekanseröz lezyonlara ve kansere ilerleyebilir. Belirti olmaması, bireylerin tarama ve aşıdan uzak kalmasına yol açar. Sessizlik, HPV’nin en güçlü özelliğidir.
HPV Belirtileri Nelerdir? Çoğu HPV enfeksiyonu asemptomatiktir. Ancak bazı durumlarda: Genital siğiller. Genital bölgede kaşıntı veya rahatsızlık. Kadınlarda anormal vajinal kanama (geç bulgu olabilir). Erkeklerde penil veya anal lezyonlar. Orofaringeal tutulumda kronik boğaz ağrısı, ses kısıklığı. Burada önemli bir nokta belirti olmaması, risk olmadığı anlamına gelmez.
HPV Tedavi Süreci: Ne Yapılır, Ne Yapılmaz? HPV’nin kendisini ortadan kaldıran spesifik bir antiviral tedavisi yoktur.
Tedavi yaklaşımı: Genital siğillerin lokal tedavisi. Yüksek riskli HPV’de düzenli tarama ve takip. Bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen faktörlerin (özellikle sigara) azaltılması. Koruyucu aşılama.
HPV Aşısı: Kime, Ne Zaman, Nasıl Önerilir? Kime? Kız ve erkek çocuklar. Cinsel olarak aktif kadın ve erkekler. HPV enfeksiyonu öyküsü olan bireyler (yeni tiplerden korunmak için).
Ne zaman? İdeal zaman: Cinsel temas öncesi dönem, genellikle ergenlikle beraber. Ancak ileri yaşlarda da aşı koruyucu fayda sağlar. HPV pozitif olmak, aşıya engel değildir.
Nasıl? Yaşa ve aşı tipine göre 2 veya 3 dozluk şema. Aşılar canlı virüs içermez, enfeksiyon yapmaz. Bizler HPV aşısının tedavi değil, gelecek için koruma olduğunu danışmanlığımızda mutlaka tekrar vurgulamalıyız.
Sonuç olarak; eczacılar olarak hepimizin, koruyucu sağlık hizmetlerinin vazgeçilmez bir parçası olduğumuz bilinciyle hareket etmesi büyük önem taşımaktadır. Toplumda önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam eden HPV ve diğer bulaşıcı hastalıklar konusunda doğru, güvenilir ve anlaşılır bilgi sunmak; bireylerin yanı sıra toplumun genel sağlık okuryazarlığını artırmaya katkı sağlamak, eczacının mesleki sorumluluklarının önemli bir parçasıdır.
